Baldur’s Gate 3: mijn reis door de meest ambitieuze RPG van 2023

Elke keuze praat terug

Midden in een gesprek met een tiefling-vluchteling kies ik een sarcastische opmerking. Niets bijzonders, denk ik. Twintig uur later weigert diezelfde tiefling me te helpen tijdens een cruciale quest, en het kostte me even om te beseffen waarom. Baldur’s Gate 3 onthoudt alles. Niet op de manier waarop veel RPG’s een binaire goed-of-fout keuze registreren, maar op een manier die voelt alsof de wereld daadwerkelijk luistert naar wat ik zeg en doe.

Die vrijheid was in het begin overweldigend. Tijdens de eerste uren stond ik regelmatig stil bij dialoogopties, niet omdat ik de “juiste” keuze wilde maken, maar omdat ik oprecht niet kon inschatten wat de gevolgen zouden zijn. Een deur intrappen in plaats van het slot kraken verandert hoe NPC’s je benaderen. Een gevecht vermijden door een persuasion check te halen opent routes die je anders nooit zou zien. De game dwingt niets af, maar laat je de consequenties voelen van elke aanpak die je kiest.

Dat maakt Baldur’s Gate 3 fundamenteel anders dan de meeste RPG’s die ik heb gespeeld. De keuzes zijn geen cosmetische laag bovenop een vaststaand verhaal. Ze veranderen het verhaal zelf, inclusief welke personages overleven, welke gebieden je kunt bezoeken en hoe het einde eruitziet. Na mijn eerste playthrough bekeek ik online wat andere spelers hadden meegemaakt, en sommige scenario’s had ik compleet gemist. Hele questlijnen, complete NPC-verhalen, zelfs een volledige act-finale die bij mij totaal anders verliep.

Dobbelstenen, builds en chaos

Het gevechtssysteem draait op het D&D 5th Edition-regelsysteem, en dat merk je bij elke encounter. Positionering op het slagveld, hoogtevoordeel, oppervlakte-effecten en de onvoorspelbaarheid van dobbelsteenworpen maken gevechten tot puzzels die zelden twee keer hetzelfde verlopen. Ik had een gevecht in de Underdark waar mijn plan was om vanuit dekking met ranged attacks te werken. Toen mijn Warlock een critical miss gooide op de openingszet, viel het hele plan uit elkaar en moest ik improviseren met een combinatie van Grease en een brandende toorts.

Die chaos is de kracht van het systeem. Een ogenschijnlijk simpel gevecht tegen een groepje goblins kan escaleren wanneer een omgevallen vat olie vlam vat en de helft van het slagveld in brand zet. De game beloont experimenteren, en dat geldt ook voor character builds. Multiclassing opent combinaties die absurd krachtig kunnen zijn, maar ook volstrekt nutteloos als je de verkeerde keuzes maakt. Mijn Paladin/Warlock-build was een machine in melee, terwijl een eerdere poging met een Ranger/Rogue-combinatie me vooral frustratie opleverde door gebrek aan synergie.

Voor spelers die geen ervaring hebben met D&D kan de instapdrempel hoog zijn. De game legt de basisregels uit via tooltips en een tutorial-achtige eerste act, maar begrippen als advantage, saving throws en spell slots vereisen wel dat je bereid bent om je erin te verdiepen. Na een paar uur klikte het systeem bij mij, maar ik ken genoeg mensen die in die eerste uren afhaakten omdat de hoeveelheid informatie te veel was. De beloning voor dat doorzetten is groot, want zodra je snapt hoe de systemen in elkaar grijpen, wordt elk gevecht een creatieve speeltuin.

De party als middelpunt

Shadowheart, Astarion, Lae’zel, Gale, Wyll, Karlach. Zes namen die na honderd uur spelen voelen als mensen die ik ken, met al hun irritante gewoontes en verrassende kwetsbaarheden. Baldur’s Gate 3 heeft companions die niet wachten tot jij ze aanspreekt. Ze mengen zich in gesprekken, maken opmerkingen over je keuzes en botsen onderling op manieren die soms grappig zijn en soms ongemakkelijk.

Astarion flirtte met me terwijl Lae’zel openlijk haar afkeuring uitsprak over mijn pacifistische aanpak. Shadowheart en ik hadden een meningsverschil over een religieuze kwestie dat uren later terugkwam in een privégesprek bij het kampvuur. Die momenten geven de party een dynamiek die ik zelden in games tegenkom. Het zijn geen wandelende skill sets die toevallig een backstory hebben. Hun persoonlijkheden beïnvloeden hoe ze reageren op jouw keuzes, en dat werkt twee kanten op, want mijn keuzes werden beïnvloed door wat ik wist dat zij ervan zouden vinden.

De approval-systemen zijn grotendeels verborgen, waardoor interacties natuurlijker aanvoelen dan in games waar je een zichtbare balk omhoog of omlaag ziet gaan. Soms merkte ik pas dat een companion ontevreden was toen die me confronteerde in een long rest-scene. Die onvoorspelbaarheid maakt de relaties spannender. Karlach’s verhaal raakte me het meest, door de manier waarop haar opgewektheid langzaam scheuren laat zien naarmate de game vordert. Dat soort character writing tilt Baldur’s Gate 3 boven de meeste RPG’s uit.

Samen slopen, samen lachen

Co-op in Baldur’s Gate 3 verandert de game compleet. Met een vriend erbij wordt elk gesprek een onderhandeling, omdat jullie allebei in dezelfde dialoog kunnen stemmen op verschillende opties. Tijdens een sessie met een maat besloot hij om een NPC te bestelen terwijl ik midden in een diplomatiek gesprek zat. De NPC draaide zich om, zag mijn vriend met zijn hand in de kist, en het hele kamp werd vijandig. Dat soort momenten zijn hilarisch, maar ze laten ook zien hoe de game omgaat met meerdere spelers die elk hun eigen agenda volgen.

De keerzijde is dat co-op sessies langer duren dan solo spelen. Elke dialoog kost meer tijd omdat je overlegt, of juist niet overlegt en dan de gevolgen moet dragen. Inventory management wordt ingewikkelder met meerdere spelers, en gevechten duren langer omdat iedereen zijn eigen beurt moet plannen. Als beide spelers ongeveer hetzelfde tempo willen aanhouden, werkt het fantastisch. Maar zodra één persoon elk hoekje wil verkennen terwijl de ander door het verhaal wil racen, kan de vaart eruit vallen.

Toch is co-op voor mij de beste manier om Baldur’s Gate 3 te ervaren. De gedeelde momenten, de discussies over welke quest je eerst aanpakt en de onvermijdelijke chaos wanneer iemand per ongeluk een gevecht start, dat zijn herinneringen die je samen opbouwt. Online multiplayer werkt stabiel, hoewel ik af en toe desync-problemen had waarbij animaties niet helemaal synchroon liepen. Niets gamebreakend, maar het viel op.

Een wereld vol detail en randen

Visueel is Baldur’s Gate 3 indrukwekkend. De gezichtsanimaties tijdens dialogen zijn van een niveau dat ik niet verwacht had van een game met zoveel vertakkingen. Personages trekken hun wenkbrauwen op, kijken weg, fronsen, en dat alles synchroon met voice acting die vrijwel overal sterk is. De art direction wisselt overtuigend tussen de sombere Underdark, de kleurrijke buitengebieden van act 1 en de meer urbane setting van act 3. Elk gebied heeft een eigen sfeer die wordt ondersteund door een soundtrack die precies weet wanneer hij moet opzwellen en wanneer hij op de achtergrond moet blijven.

De camera is een ander verhaal. Tijdens gevechten in krappe ruimtes worstelt de camera regelmatig met muren en plafonds die het zicht blokkeren. In de buitengebieden werkt het prima, maar zodra je in een gebouw of grot vecht, kost het soms moeite om het overzicht te bewaren. Hoogte en verticaliteit in Baldur’s Gate 3 spelen een grote rol in tactische gevechten, maar de interface kan daar soms mee worstelen. Het inventarissysteem wordt na tientallen uren een rommelige verzameling van items die je “misschien nog nodig hebt”. Larian heeft na launch meerdere patches uitgebracht die de UI verbeterden, maar het blijft een aandachtspunt.

Op PC draait de game goed op mid-range hardware, al kan act 3 in de stad Baldur’s Gate zelf framerate-dips veroorzaken door de hoeveelheid NPC’s en effecten op het scherm. De PS5-versie draait stabiel maar heeft langere laadtijden dan PC met een SSD. Op Xbox verscheen de game later en had bij launch wat extra bugs, hoewel die grotendeels zijn opgelost via patches.

Voor wie werkt deze game?

Baldur’s Gate 3 is een game die veel van je vraagt. Een volledige playthrough kost tussen de 80 en 120 uur, afhankelijk van hoeveel side content je meeneemt. De herhaalwaarde is hoog door de hoeveelheid keuzes en builds, maar dat betekent ook dat je bereid moet zijn om die tijd te investeren. Als je houdt van diepe RPG’s met veel dialoog, strategische gevechten en een wereld die reageert op jouw beslissingen, dan is dit een van de beste video games die je kunt spelen.

Voor spelers die liever een strakker, korter avontuur willen, kan de omvang overweldigend zijn. Act 3 is merkbaar minder gepolijst dan de eerste twee acts, met meer bugs en een minder strak tempo. Dat is de prijs van de ambitie die Larian Studios hier toont. De game probeert zoveel mogelijk vrijheid te bieden dat sommige randen zichtbaar worden, vooral in het laatste derde deel.

Toch is mijn conclusie helder. Baldur’s Gate 3 is de RPG waar ik jaren op heb gewacht zonder het te weten. De combinatie van keuzevrijheid, sterke characters, tactische gevechten en een wereld die voelt alsof die leeft, dat pakket is zeldzaam. Het is niet perfect, en de drempel is niet laag, maar wat erachter ligt is de investering meer dan waard.

Waar kun je Baldur’s Gate 3 kopen?

Baldur’s Gate 3 is beschikbaar voor PC, PlayStation 5 en Xbox Series X|S, zowel digitaal als fysiek. De standaardeditie kost tussen de €59,99 en €79,99 afhankelijk van het platform en de winkel. Voor de Deluxe Edition met extra’s betaal je tussen de €79,99 en €91,00. Digitale versies zijn verkrijgbaar via de PlayStation Store, Xbox Store, Steam, GOG en Epic Games Store. Bij Nederlandse retailers zoals bol.com, Nedgame en MediaMarkt vind je zowel fysieke als digitale versies, al kan de beschikbaarheid per moment verschillen. Via prijsvergelijkingssites zijn digitale keys soms al vanaf €36,86 te vinden.

(Koop bij voorkeur via officiële retailers voor garantie en klantenservice. Prijzen kunnen variëren per platform en verkooppunt, en bij keyshops is het verstandig om altijd de betrouwbaarheid van de verkoper te controleren.)

Bekijk Baldur’s Gate 3 in actie:

Bekijk Baldur’s Gate 3 in actie: