FIFA

Van Mega Drive tot mondiale dominantie

FIFA begon op 15 december 1993 met FIFA International Soccer op de Sega Mega Drive, en dat was het startschot voor een reeks die voetbalgames blijvend zou beïnvloeden. In die tijd had je al populaire titels zoals Tehkan World Cup, Sensible Soccer, Kick Off en Match Day, dus het genre stond niet stil. Het grote verschil was dat EA Sports meteen de officiële licentie van de wereldvoetbalbond FIFA had, en dat gaf het spel een herkenbaarheid waar concurrenten niet aan konden tippen.

Technische vooruitgang was in de eerste jaren het belangrijkste speerpunt. Tot en met 1997 lag de ontwikkeling bij Extended Play Productions, en in die periode kwamen de upgrades snel achter elkaar. FIFA 96 was de eerste editie met echte spelersnamen via de FIFPro-licentie, terwijl de PlayStation- en PC-versies de Virtual Stadium-engine introduceerden, met 2D-sprites in een realtime 3D-stadion.

In 1997 werd er opnieuw opgeschakeld. FIFA 97 stapte over op volledig polygonale spelersmodellen en voegde een indoorvoetbalmodus toe, wat toen echt als een nieuwe feature set voelde. Vervolgens bracht FIFA: Road to World Cup 98 het complete WK naar de game, inclusief kwalificatierondes en alle nationale teams, waardoor je het hele traject kon doorlopen in plaats van alleen het toernooi.

Vanaf 1997 kwam de ontwikkeling in handen van EA Vancouver en later EA Romania, en zo groeide FIFA uit tot de jaarlijkse release die je elk seizoen weer zag opduiken. Op 10 mei 2022 kondigden EA en FIFA aan dat hun samenwerking na 30 jaar zou stoppen, waardoor FIFA 23 de laatste editie onder de FIFA-naam werd. Daarna ging EA verder met EA Sports FC, terwijl de FIFA-naam zelf later terugkomt: na een pauze van vier jaar verschijnen in 2026 FIFA Heroes van ENVER en daarnaast een nog naamloze FIFA-game die door Netflix wordt geproduceerd.

Waarom werd FIFA het bestverkochte sportspel ooit?

FIFA staat in het Guinness Book of World Records als de bestverkochte sportgamefranchise ter wereld, met meer dan 325 miljoen verkochte exemplaren per 2021. Achter dat record zit vooral consistente groei over drie decennia, waarbij EA Sports elk jaar bleef sleutelen aan gameplay, licenties en online modi. Voor spelers betekende dat meestal een bekend basisgevoel, maar wel met genoeg updates om de volgende editie weer te rechtvaardigen.

Van niche naar wereldwijde dominantie

De verkooplijn laat zien hoe snel het kan gaan als een serie op het juiste moment meebeweegt. In 2000 stond de teller op 16 miljoen verkochte exemplaren, tien jaar later was dat al 100 miljoen en in 2021 kwam het totaal uit boven de 325 miljoen. De stap naar online multiplayer en Ultimate Team sloot daar naadloos op aan, waardoor niet alleen nieuwe spelers instapten, maar vaste fans ook bleven terugkeren.

Ook schaal en bereik maakten een groot verschil. Per 2011 was FIFA gelokaliseerd in 18 talen en verkrijgbaar in 51 landen, waardoor EA Sports veel meer kon doen met lokale competities en teams. Dat werkt in de praktijk simpel: als jouw club en jouw competitie erin zitten, voelt het sneller als “jouw” game.

Recordbrekende individuele edities

Sommige losse edities zetten hun eigen records neer. FIFA 12 werd het snelst verkopende sportspel ooit, met meer dan 3,2 miljoen verkochte exemplaren en meer dan 186 miljoen dollar aan retailomzet in de eerste week na release. Daarmee liet EA Sports zien dat de jaarlijkse formule niet alleen werkte, maar ook op lancering echt kon knallen.

Het piekmoment lag bij FIFA 18 met 24 miljoen verkochte exemplaren. Zelfs FIFA 23, terwijl de naamswitch al boven de markt hing, verkocht nog meer dan 10,3 miljoen keer, waarvan 3,8 miljoen op PlayStation. Die cijfers maken duidelijk dat de serie commercieel sterk bleef tot en met de laatste editie onder de oude branding.

Coverstars als gezicht van FIFA

De coverster van FIFA was jarenlang een duidelijke keuze voor wie op dat moment het gesprek van de dag was in het voetbal. Rond elke onthulling ontstonden standaard discussies onder fans, en soms ook flinke meningsverschillen. Tegelijk liet EA Sports via die covers zien waar de marketingfocus lag, en welke spelers wereldwijd het meeste gewicht in de schaal legden.

De langstlopende gezichten van de franchise

Wayne Rooney is de recordhouder als het om coveroptredens gaat. Van FIFA 06 tot en met FIFA 12 stond hij zeven jaar op rij op de cover, precies in de periode waarin hij bij Manchester United uitgroeide van talent naar absolute topper. Ronaldinho liep daar vier jaar naast, van FIFA 06 tot FIFA 09, en drukte ook zijn stempel op FIFA Football 2004 en de FIFA Street-reeks.

Na dat tijdperk nam Lionel Messi de hoofdrol over, vier edities achter elkaar van FIFA 13 tot en met FIFA 16. Daarna volgde Cristiano Ronaldo op FIFA 18 en FIFA 19, met Eden Hazard als korte onderbreking op FIFA 20. De laatste FIFA-jaren draaiden om Kylian Mbappé, die van FIFA 21 tot en met FIFA 23 drie edities achter elkaar op de cover stond.

Doorbraak van vrouwelijke representatie

De ultimate edition van FIFA 23 zette een belangrijke stap met Sam Kerr van Chelsea Women naast Mbappé op de cover. Daarmee werd zij de eerste vrouwelijke voetballer op een FIFA-cover. In de praktijk paste dat bij de bredere ontwikkeling in de serie, waarin vrouwelijke teams van extra toevoeging naar een zichtbare plek in de identiteit van het spel gingen.

Mobiele covers als experimenteerruimte

Met FIFA Mobile, gestart in 2016, koos EA voor een aparte coveraanpak. Daar verschenen onder anderen Kevin de Bruyne, Marco Reus, Neymar, Paulo Dybala en Vinícius Júnior, vaak als manier om specifieke doelgroepen of regio’s te bereiken. Het gevolg is dat mobiel geregeld fungeerde als testveld voor gezichten die niet altijd dezelfde wereldstatus hadden als Messi of Ronaldo, maar wel enorme populariteit meenamen.

De rivaliteit tussen FIFA en Pro Evolution Soccer

De clash tussen FIFA van EA en Pro Evolution Soccer van Konami hoort sinds de jaren negentig bij de vaste discussies onder voetbalgamers. Beide series mikten op dezelfde spelers, maar met een andere insteek qua feel en tempo. FIFA zette in op een toegankelijke, meer arcade-achtige ervaring, terwijl PES, later eFootball, bekendstond om snellere tactische gameplay en meer gevarieerde emergent gameplay.

Licenties als doorslaggevend wapen

Licenties waren uiteindelijk het wapen waarmee FIFA structureel de markt naar zich toetrok. Gaandeweg verzamelde de serie exclusieve rechten op grote Europese competities, waaronder de Bundesliga, Premier League, La Liga, Serie A en Ligue 1. Daardoor kon FIFA met echte clubnamen, competitiestructuren en spelerslijsten werken, terwijl PES vaak uitkwam op fictieve namen en generieke shirts, wat voor veel spelers direct afdeed aan de beleving.

Commentaar en presentatie

Presentatie kreeg bij FIFA ook veel aandacht, vooral via herkenbare commentatoren. Vanaf FIFA 96 was John Motson de eerste stem, met analisten zoals Ally McCoist, Andy Gray en Des Lynam. Van 2006 tot 2020 hoorde je Martin Tyler, eerst met Andy Gray en later met Alan Smith, en vanaf FIFA 21 namen Derek Rae en Lee Dixon het over, wat het wedstrijdfgevoel extra sterk neerzette.

Kritiek op incrementele updates

Kritiek bleef ondertussen een vast onderdeel van het verhaal rond FIFA. Door de jaren heen werd vaak aangehaald dat de sprong tussen jaarlijkse edities beperkt kon zijn, met features die soms vooral cosmetisch aanvoelden. Daardoor bleef dat bekende punt terugkomen: het idee dat je elk jaar betaalt voor een roster-update, zelfs als de serie commercieel door bleef denderen.