FIFA Soccer 2004 op de PS: voetbal op zijn puurst uit 2003

De eerste baltoets

De aftrap klinkt, de bal rolt naar het middenveld en binnen twee seconden weet ik weer precies hoe FIFA Soccer 2004 aanvoelt. Passes komen strak aan als je de richting goed kiest, maar een fractie te laat drukken en de bal gaat naar de verkeerde man. Die foutgevoeligheid maakt het spel direct spannend. Elk balcontact telt, en dat merk je vooral in de opbouw vanuit de verdediging.

Op de originele PlayStation draait de besturing om een beperkt aantal knoppen, waardoor de leercurve laag is. Toch zit er genoeg nuance in het timingvenster van tackles en passes om verschil te maken tussen een goede en een matige speler. De eerste wedstrijd tegen de AI op gemiddelde moeilijkheid eindigde 2-1 voor mij, maar beide tegendoelpunten kwamen door eigen fouten in de passing. Dat voelt eerlijk.

Waar het meteen opvalt, is de snelheid van het spel. FIFA Soccer 2004 speelt rapper dan je verwacht van een PS-titel uit die tijd. Spelers reageren snel op input en de bal beweegt vloeiend over het veld, al merk je bij snelle richtingsveranderingen dat de animaties soms een beat achterlopen op je input. Dit soort ruwheid in de gameplay is typerend voor voetbalgames uit deze periode, en hoewel het frustrerend kan zijn, dwingt het je om vooruit te denken in plaats van te reageren op wat je ziet. De evolutie van FIFA-voetbalgames laat zien hoe ver het genre is gekomen sinds deze originele PS-versie, met veel meer verfijning in animaties en responsiviteit dan wat je hier tegenkomt.

Waarom het middenveld werkt

De kern van FIFA Soccer 2004 draait om ruimte creëren op het middenveld. Korte combinaties met driehoekjes werken verrassend goed, zeker als je de tijd neemt om de bal even vast te houden voordat je de volgende pass geeft. Het spel beloont geduld meer dan snelheid, wat het een andere dynamiek geeft dan de latere FIFA-delen waar tempo alles overheerst.

Omschakelen van verdediging naar aanval voelt bewust en tactisch. Na een onderschepping is er een kort moment waarin de AI zich hergroepeert, en precies in dat venster kun je met twee of drie passes een gevaarlijke counter opzetten. Die momenten zijn de hoogtepunten van het spel. Een lange bal op de vleugel, een voorzet en een kopbal in de verre hoek, dat soort aanvallen lukken hier met een bevredigende regelmaat als je het patroon eenmaal doorhebt.

Tegelijkertijd laat het animatiesysteem hier zijn beperkingen zien. Spelers draaien soms in een vaste boog in plaats van scherp bij te sturen, waardoor een briljant bedoelde actie eindigt in een onhandige botsing met een verdediger. De physics van het schot zijn ook wat binair. Hard schieten of geplaatst schieten, daartussen zit weinig variatie. Na een paar wedstrijden leer je welke schiethoeken werken en welke niet, en dan wordt scoren een kwestie van positionering in plaats van creativiteit. Dat is tegelijk de kracht en de beperking van deze game. Het systeem is helder en leesbaar, maar de diepgang raakt op na een tijdje.

Seizoenen en avonden met vrienden

FIFA Soccer 2004 biedt de gebruikelijke modi die je verwacht van een voetbalgame uit die periode. Losse wedstrijden, toernooien en een seizoensmodus vormen het aanbod. De seizoensmodus is de meest uitgebreide optie voor solo spelen, waarbij je een club door een competitie loodst en op basis van resultaten doorstroomt naar hogere divisies. Het is simpel opgezet, zonder transfers of tactische aanpassingen buiten de basisopstelling, maar het geeft genoeg reden om meerdere avonden achter elkaar te spelen.

De toernooien zijn compact en werken goed als je een half uurtje wilt vullen. Een WK-toernooi met knock-outwedstrijden levert net genoeg spanning op om je scherp te houden, al mist de presentatie rondom deze modus wat flair. Geen uitgebreide loting, geen tussentijdse statistieken. Na de finale krijg je een kort scherm en dat is het.

Waar FIFA Soccer 2004 pas echt tot leven komt, is in de lokale multiplayer. Met twee controllers op de bank verandert het spel compleet. De tekortkomingen van de AI vallen weg en in plaats daarvan krijg je een directe strijd waarin elke fout wordt afgestraft door iemand die naast je zit. Ik speelde een reeks van vijf wedstrijden tegen een vriend, en de spanning bij een 2-2 gelijkspel in de laatste minuten was intenser dan wat de seizoensmodus ooit kan bieden. Die sociale component is voor een voetbalgame minstens zo belangrijk als de solo-ervaring, en FIFA Soccer 2004 levert dat zonder poespas.

Modi in een overzicht

Presentatie als tv-uitzending

FIFA Soccer 2004 probeert op de PS de sfeer van een echte voetbaluitzending na te bootsen, en dat lukt verrassend goed binnen de technische grenzen van het platform. De camera volgt de actie vanuit de bekende tv-hoek, en bij doelpunten schakelt het spel naar een replay die het moment vanuit meerdere hoeken toont. Het stadiongeluid is overtuigend, met publieksreacties die meebewegen met de actie op het veld. Bij een doelpunt zwelt het geluid aan, bij een gemiste kans klinkt er een collectieve zucht.

Het commentaar is functioneel maar beperkt. Na een paar wedstrijden hoor je dezelfde zinnen terugkomen, en de timing klopt niet altijd. Soms meldt de commentator een gevaarlijke aanval terwijl de bal al lang uit is. Dat haalt je even uit de ervaring, maar het is geen dealbreaker. De herkenbaarheid van clubs en spelers is een sterk punt. Officiële licenties zorgen ervoor dat je met echte teamnamen en tenues speelt, wat de beleving een stuk authentieker maakt dan bij ongelicenseerde concurrenten uit dezelfde periode.

Grafisch is FIFA Soccer 2004 duidelijk een product van zijn tijd. Spelermodellen zijn hoekig en gezichten nauwelijks herkenbaar, maar de animaties op het veld zijn vloeiend genoeg om het spel leesbaar te houden. De grasmat ziet er uniform uit en stadions missen detail, maar tijdens het spelen valt dat amper op. De presentatie doet precies wat het moet doen, namelijk je het gevoel geven dat je naar een wedstrijd kijkt in plaats van alleen maar een game speelt.

Competitie of sfeer?

FIFA Soccer 2004 is het makkelijkst te waarderen als je het benadert als een snelle, toegankelijke voetbalgame zonder de complexiteit van moderne sportgames. De besturing is binnen een paar minuten onder de knie, de regels zijn helder en er is geen tutorial nodig om te beginnen. Voor casual spelers die gewoon een potje willen voetballen zonder zich druk te maken over tactische schema’s of Ultimate Team-mechanismen, is dit een verfrissend directe ervaring.

Voor wie gewend is aan de diepgang van recente FIFA- of FC-delen, worden de beperkingen snel zichtbaar. Er is geen echte carrièremodus met transfers en contracten. Tactische opties zijn minimaal, en de AI wordt na een tijdje voorspelbaar. Op de hogere moeilijkheidsgraden compenseert de computer vooral door sneller te spelen in plaats van slimmer, wat frustrerend kan zijn als je tactisch wilt worden uitgedaagd.

De charme van FIFA Soccer 2004 zit in de eenvoud en de directheid. Het is een game die je oppakt, speelt en weer weglegt zonder dat je het gevoel hebt iets gemist te hebben. Die laagdrempeligheid maakt het nog steeds geschikt voor een avond met vrienden, maar als langetermijnspel mist het de lagen die nodig zijn om je maandenlang bezig te houden.

Voordelen en nadelen

Waar past FIFA Soccer 2004 nu nog?

FIFA Soccer 2004 op de originele PlayStation is niet meer nieuw te koop, maar tweedehands exemplaren zijn relatief makkelijk te vinden in Nederland. De geschatte prijs ligt tussen de €5 en €25, afhankelijk van de staat van de disc en de verpakking. Retro gamewinkels en online marktplaatsen zoals Bol.com, PS2Gameshop.nl en 2HG.nl hebben de game regelmatig op voorraad.

Vergeleken met latere FIFA-delen op de PS2 en PS3 mist deze editie de verfijning in gameplay en de uitgebreide modi die de franchise later zou ontwikkelen. Maar precies die eenvoud maakt het een interessante keuze voor verzamelaars en retro-gamers die willen ervaren hoe de serie eruitzag voordat het een jaarlijkse content-machine werd. De game speelt snel, vraagt weinig van je tijd en levert een puur voetbalgevoel zonder afleiding.

Als je een werkende PS of PS2 hebt (de game is backwards compatible), is FIFA Soccer 2004 een van de goedkoopste manieren om retro voetbal te spelen met officiële licenties. Verwacht geen moderne kwaliteit, maar wel een stukje FIFA-geschiedenis dat laat zien waar de franchise vandaan komt.

(Prijzen kunnen variëren per aanbieder en moment van aankoop. Controleer de staat van tweedehands exemplaren en koop bij aanbieders met goede beoordelingen.)

Bekijk FIFA Soccer 2004 in actie:

Bekijk FIFA Soccer 2004 in actie:

“`